BEDESTEN

1. Afyon Kalesi
2. Afyon Ulu Camii (1272)
3. Afyon, Hisarardı Medresesi (13. yy’ın ikinci yarısı)
4. Afyon, Kuyulu Camii
5. Afyon, Altıgöz Köprüsü
6. Afyon, Kale Mescidi
7. Afyon, Kırkgöz Kümbeti
8. Afyon, Sırçalı Kümbet
9. Afyon, Kadınana Köprüsü
10. Akviran Köyü Saya Baba Türbesi
11. Bolvadin Alaca Camii
12. Bolvadin Alaca Çeşme
13. Bolvadin Kırkgöz Koprüsü
14. Boyalıköyü Eyvan Türbe
15. Boyalıköyü Kureyş Baba Türbesi
16. Boyalıköyü Kureyş Baba Medresesi (1210 civarı)
17. Boyalıköy Hanikâhı
18. Çay Yusuf bin Yakub Türbesi
19. Çay Taş Medresesi Çeşmesi
20. Çay Taş Camii
21. Çay Medresesi (1278/79)
22. Çay Han (1278/79)
23. Emirdağ Eğret Han
24. Eber Köyü Esirüddin Ebheri Türbesi
25. Herdena Bahar Baba Türbesi
26. Sultandağ, İshaklı Han (1249/50), Konya-Çay Yolu
27. Bardakçı Hanı (13. yy), Çay-Seyyitgazi Yolu  

1. Aksaray, Akköprü
2. Aksaray, Kılıç Arslan Türbesi
3. Aksaray, Zinciriye Medresesi
4. Aksaray, Taciye Medresesi
5. Bekar Köyü Bekâr Sultan Türbesi
6. Selime Köyü Selime Sultan Türbesi
7. Ağzıkarahan
8. Ağzıkarahan Hamamı
9. Kılıç Arslan Hanı (13. yy)
10. Alay Hanı (1219-1236), Kayseri-Aksaray Yolu
11. Ağzıkarahan Han Köprüsü
12. Akbaş Hanı (13. yy), Aksaray-Konya Yolu  

1. Amasya Kalesi
2. Amasya, Hundi Hatun (Kuş) Köprüsü
3. Amasya, İltekin Gazi Köprüsü
4. Amasya, Sultan Mesud (Ziyare) Köprüsü
5. Amasya, Alçak Köprü
6. Amasya, Çağlayan (Çalak, İltekin) Köprüsü
7. Amasya, Burmalı Minare Camii (1237-1247)
8. Amasya, Gök Medrese Camii (13. yy. ortası)
9. Amasya, Gök Medrese
10. Amasya Darrüşifası     
11. Amasya Burmalı Minare Camii Türbesi
12. Amasya Gök Medrese Camii Türbesi
13. Amasya Halifet Gâzî Türbesi
14. Amasya Torumtay Türbesi
15. Amasya, Sultan Mesut Türbesi
16. Amasya, Kadılar Türbesi
17. Amasya, Şadgeldi Paşa Türbesi
18. Amasya, Halifet Gazi Medresesi
19. Çakallı Hanı (13. yy), Samsun-Amasya Yolu
20. Ezinepazar Hanı (1238-1246), Amasya-Tokat Yolu  

Osmanlı'da Bedestenler

 Dr. Nazım İNTEPE

Bir devleti canlı organizmaya benzetirsek, o devletin hayatta kalması için, solunum sisteminden, boşaltım ve dolaşım sistemine kadar çok sayıda fonsiyonun birlikte icra edilmesi gerekir. Bu açıdan baktığımızda, Osmanlı Devleti sadece dinî hayat askerlik ve eğitim ile değil, köklü ticarî gelenek ve müesseseleriyle de öne çıkmıştır. Altı yüz yıllık Osmanlı tarihinde, devleti idare edenlerin sadece kışla, kale, medrese ve camiler inşa ettirmediğini, ticarî hayatı geliştirmek ve yönlendirmek için şuurlu bir şekilde kervansaraylar, hanlar, bedesten ve çarşılar da inşa ettirdiklerini görüyoruz. Geniş bir coğrafyada hüküm süren Osmanlı’da ticarî malların toplandığı, değerlerinin tespit edildiği ticaret merkezi ve borsa olarak bedesten ve han modelleri ortaya çıkmıştır. Bu modeller kuruluş döneminde, önce Bursa ve Edirne’ye; sonra geliştirilerek İstanbul ve bütün ülke geneline yayılmıştır. Bedesten; “çarşı, borsa, ticaret merkezi” mânâlarına gelmektedir. Arapça ve Farsçada kullanılan “bezzasistan, bezistan” (bez kumaş alınıp satılan yer) kelimesinden gelmektedir. Bedestene kale içi mânâsına gelen “kayseriyye” de denmiştir. Bedesten şehirler arası ve milletler arası ticaretin yapıldığı yerdir ve her zaman, şehirlerin ticaret merkezi hükmünde olmuştur. Bu yönleriyle de bedestenler, şehrin en önemli yapıları arasında yer alır.

14. yüzyılda dünya ticareti, Portekiz, Ceneviz ve Venediklilerin elindeydi. Deniz yoluyla, gemilerle taşınan değerli ticarî mallar, liman şehirlerinde toplanırdı. Bu yüzden ticaret, gemilerde ve limanlarda yapılıyordu. Osmanlı, ticaretin canlı olmasının bir devleti yaşatabileceği veya ticaretin olmamasının bir devleti çökertebileceğini çok iyi bildiğinden, tarihî ipek yolunu yaşatarak, dünya ticaretinin tekrar karadan yapılmasını sağlamış; bu vesileyle ticaret yolları üzerine kervansaraylar ve hanlar; şehirlere ise bedestenler kurmuştur. Osmanlı, geniş bir coğrafyada tek bir devletin hükümranlığının, tüccarlara sağlayacağı güvenlik ve kolaylığı da çok iyi değerlendirerek, dünya ticaretini 14. yüzyıldan 17. yüzyıla kadar elinde tutmuştur.